W Polsce ponad 500 tysięcy osób żyje z objawami otępienia (demencji), a blisko 300 tysięcy z nich zmaga się z chorobą Alzheimera. To często nasi bliscy – rodzice, dziadkowie, sąsiedzi. Demencja to choroba, która stopniowo zabiera umiejętności, prowadząc do niepełnosprawności, ale ważne jest, by pamiętać: osoby żyjące z otępieniem nadal słyszą, widzą i czują. Ich ograniczenia wynikają z choroby, a co za tym idzie – mają szczególne potrzeby. Im lepiej je zrozumiemy, tym skuteczniej będziemy mogli pomóc.
Czego naprawdę potrzebują osoby żyjące z demencją? Empatia i zrozumienie to klucz!
Osoby z demencją nie tracą godności ani potrzeby bycia kochanym i szanowanym. Ich zmieniające się zachowania i reakcje są często wynikiem choroby, a nie złośliwości. Potrzebują:
-Bezpieczeństwa i stabilności: Znany schemat dnia, stałe otoczenie i przewidywalność pomagają zredukować lęk i dezorientację. Zmiany powinny być wprowadzane stopniowo i z wyjaśnieniem.
-Cierpliwości i akceptacji: Zrozumienie, że trudności z pamięcią, mową czy orientacją są objawem choroby, a nie celowym działaniem. Potrzeba czasu na reakcję, powtarzanie informacji, spokój w trudnych sytuacjach.
-Prostej i jasnej komunikacji: Krótkie zdania, jedno pytanie naraz, spokojny ton głosu, bezpośredni kontakt wzrokowy. Unikaj pytań, które wymagają przywołania pamięci (np. "Pamiętasz, co jadłeś na śniadanie?"), zastąp je prostymi stwierdzeniami (np. "Smakowało Ci śniadanie?").
-Zachowania godności i szacunku: Traktowanie osoby z demencją jak dorosłego człowieka, nawet jeśli jej zachowanie wydaje się "dziecinne". Unikaj pouczania, krytykowania czy mówienia o osobie w jej obecności, jakby jej nie było.
-Aktywności dostosowanej do możliwości: Proste czynności, które sprawiają przyjemność i angażują zmysły, np. słuchanie muzyki, oglądanie zdjęć, lekka aktywność fizyczna, proste prace domowe. To pomaga utrzymać poczucie celu i zaangażowania.
-Wsparcia w codziennych czynnościach: Pomoc w ubieraniu się, jedzeniu, higienie osobistej, ale z poszanowaniem autonomii – pozwalając na wykonanie tego, co osoba jest w stanie zrobić samodzielnie.
-Zrozumienia dla zmian w zachowaniu: Agresja, pobudzenie, apatia mogą być sygnałem niezaspokojonej potrzeby (np. ból, głód, strach, zmęczenie) lub trudności w komunikacji. Zamiast reagować złością, spróbuj znaleźć przyczynę.
-Kontaktu społecznego i poczucia przynależności: Izolacja pogarsza stan. Nawet krótkie rozmowy, wspólne spędzanie czasu, wizyty bliskich są bardzo ważne.
-Profesjonalnej opieki medycznej i terapeutycznej: Regularne wizyty u lekarza, odpowiednio dobrane leczenie, a także terapie wspierające (np. terapia zajęciowa, muzykoterapia) mogą spowolnić postęp choroby i poprawić komfort życia.
Gdzie szukać pomocy i wsparcia? Nie jesteś sam!
Opieka nad osobą z demencją jest wyzwaniem, ale nie musisz mierzyć się z nim w pojedynkę! Istnieje wiele organizacji i zasobów, które oferują wsparcie, wiedzę i praktyczne porady:
-Organizacje Alzheimerowskie: To kluczowe źródło wsparcia. Oferują pomoc psychologiczną, grupy wsparcia dla opiekunów, szkolenia, a także informacje o lokalnych placówkach i usługach.
Adresy i kontakty znajdziesz na stronie: www.alzheimer-polska.pl
-Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich: Na ich stronie również znajdziesz cenne materiały i informacje dotyczące praw osób z demencją oraz możliwości uzyskania pomocy.
Sprawdź: https://www.rpo.gov.pl/pl/kategoria-tematyczna/choroba-alzheimera
-Lekarze POZ i specjaliści: Regularne konsultacje z neurologiem, psychiatrą czy geriatrą są niezbędne do monitorowania stanu zdrowia i dostosowania leczenia.
-Ośrodki Pomocy Społecznej (OPS): Mogą oferować wsparcie w postaci usług opiekuńczych, dziennych domów pobytu czy informacji o świadczeniach.